Türkiye’de Su Ürünleri Yetiştiriciliği ve Yıllar İtibariyle Üretim Miktarları

Türkiye’de Su Ürünleri Yetiştiriciliği

 

            Su ürünleri sektörü ucuz ve kaliteli hayvansal protein sağlaması nedeniyle insan beslenmesinde giderek çok önemli bir konuma gelmektedir. Bu itibarla 1984’den beri ortalama yıllık %11’in üzerindeki büyümeyle, gıda ürünleri arasında en hızlı büyüyen ve gelişen sektör unvanını almıştır.

            Aşağıdaki tabloda Türkiye’de 1998-2013 yılları arasındaki su ürünleri yetiştiricilik üretimindeki değişim gösterilmektedir. Su ürünleri yetiştiricilik üretimi 2001 yılında yaşanan ekonomik kriz sonrası yükselen maliyetler sebebiyle 2002 yılında 61.000 ton’a düşmüştür. Sonraki 5 yılda sektöre devlet tarafından verilen destekler, döviz kuruna bağlı olarak düşen yem fiyatları vb. sebebiyle su ürünleri yetiştiricilik üretimi yaklaşık %130 artarak 2007 yılında 140.000 ton’a ulaşmıştır. Özellikle üretilen ürün miktarına göre verilen nakit destekler sayesinde 2003- 2005 yıllarında önemli derecede kapasite artırımları gerçekleşmiş ve yeni işletmeler yatırımlara başlamıştır.

Yıllar İtibarıyla Su Ürünleri Yetiştiriciliği Miktarı (Ton)
Yıllar Alabalık Çipura Levrek Diğer Genel Toplam Yüzde Değişim
1998 34.630 10.150 8.660 3.260 56.700
1999 38.570 11.000 12.000 1.430 63.000 11%
2000 44.533 15.460 17.877 1.161 79.031 25%
2001 38.067 12.939 15.546 692 67.244 -15%
2002 34.553 11.681 14.339 592 61.165 -9%
2003 40.868 16.735 20.982 1.358 79.943 31%
2004 45.082 20.435 26.297 2.196 94.010 18%
2005 49.282 27.634 37.290 4.071 118.277 26%
2006 57.659 28.463 38.408 4.413 128.943 9%
2007 61.173 33.500 41.900 3.300 139.873 8%
2008 68.649 31.670 49.270 2.597 152.186 9%
2009 80.886 28.362 46.554 2.927 158.729 4%
2010 85.244 28.157 50.796 2.944 167.141 5%
2011 107.936 32.187 47.013 1.654 188.790 13%
2012 114.569 30.743 65.512 1.586 212.410 13%
2013 128.060 35.701 67.913 1.721 233.394 10%

Tablo 1. Türkiye’de 1998-2013 yılları arasındaki su ürünleri yetiştiricilik üretimindeki değişim (Kaynak:TÜİK)

            Aşağıdaki tabloda ise 1998-2013 yılları arasına Türkiye’de su ürünlerinin üretim, ithalat, ihracat ve tüketim rakamları bulunmaktadır. Bu rakamlar yetiştirilen ve avlanan balık toplamları üzerinden hesaplanmıştır.

Üretim (Ton) İhracat (Ton) İthalat (Ton) İç tüketim (Ton) İşlenen

(balık unu ve yağ fabrik.) (Ton)

Değerlen-

meyen (Ton)

Kişi başı tüketim (Kg)
1998 543.900 11.558 31.417 528.935 30.000 4.824 8,1
1999 636.824 15.955 39.552 503.249 150.000 7.172 7,6
2000 582.376 14.533 44.230 538.764 71.000 2.309 8,0
2001 594.977 18.978 12.971 517.832 62.755 8.383 7,5
2002 627.847 26.860 22.532 466.289 156.000 1.230 6,7
2003 587.715 29.937 45.606 470.131 120.000 13.253 6,6
2004 644.492 32.804 57.694 555.859 105.000 8.523 7,8
2005 544.773 37.655 47.676 520.985 30.000 3.809 7,2
2006 661.991 41.973 53.563 597.738 60.000 15.843 8,2
2007 772.323 47.214 58.022 604.695 170.000 8.436 8,6
2008 646.310 54.526 63.222 555.275 95.742 3.989 7,8
2009 622.962 54.354 72.686 545.368 90.211 5.715 7,6
2010 653.080 55.109 80.726 505.059 168.073 5.565 6,9
2011 703.545 66.738 65.698 468.041 228.709 5.756 6,3
2012 644.852 74.007 65.384 532.347 94.201 9.682 7,1
2013 607.515 101.063 67.530 479.708 87.896 6.378 6,3

Tablo 2. Türkiye’de 1998-2013 yılları arasındaki su ürünleri üretimi, ihracatı, ithalatı ve tüketimi (Kaynak:TÜİK)

            Yukarıdaki tablolar karşılaştırıldığında; devlet desteklemelerinin başladığı 2003 yılından sonra su ürünleri yetiştiriciliğinde sağlanan üretim artışına paralel bir ihracat artışı olmadığı görünmektedir. Tablo 1’de görüldüğü üzere 2002 ve 2012 yılları arasında yetiştirilen su ürünleri miktarı 61.165 tondan 212.410 tona yükselerek 151.245 tonluk bir artış sağlanmıştır. Aynı dönemde, Tablo 2’den su ürünleri ihracatının 26.860 tondan 74.007 tona yükselerek 47.147 ton arttığı görülmektedir. Bu durum devlet desteği sonrası artan su ürünleri üretiminin daha çok Türkiye içinde tüketildiğini göstermektedir. Nitekim Tablo 2’den iç tüketimdeki bu artış tespit edilebilmektedir. 2002 yılında 466.289 ton olan iç tüketim 2007 yılında 604.695 tona çıkmıştır. Aynı şekilde 2002 yılında 6,7 kg olan kişi başı tüketim 2007 yılında 8,6 kg’a yükselmiştir. 2013’de ise kişi başı tüketim 6,3 kg olarak gerçekleşmiştir. Kişi başı tüketimde görünen bu anormal değişimler, bu su ürünlerinin gerçekten yetiştirildiği ve tüketildiği konusunda şüphe doğurmaktadır.

Bir Cevap Yazın