Milliyetçi Hareket Partisi’nin 2009 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı       : 2010/44 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

Karar Sayısı    : 2011/26

Karar Günü     : 28.9.2011

R.G. Tarih-Sayı     : 27.10.2011-28097

                   I- MALİ DENETİMİN KONUSU

                   Milliyetçi Hareket Partisi’nin 2009 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

                   II- İLK İNCELEME

       Milliyetçi Hareket Partisi’nin 2009 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; ‘Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle’ karar verilmiştir.

       III- ESASIN İNCELENMESİ

       Parti’nin Anayasa Mahkemesi’ne verdiği 2009 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa, Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

                   Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde, Milliyetçi Hareket Partisi’nin 2009 yılı gelirleri toplamının 52.508.676,78 TL ve giderleri toplamının 55.299.178,56 TL olduğu, 165.426,76 TL’nin nakit mevcudu olarak 2010 yılına devrettiği ve gelirleri ve giderleri arasındaki 2.955.928,54 TL farkın ise gider fazlası olarak 2010 yılına devrettiği, gelir ve borç rakamları toplamı ile gider ve nakit devir rakamları toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.

                   A- Gelirlerin İncelenmesi

                        

                   1- Genel Merkez Gelirleri

                   Milliyetçi Hareket Partisi Genel Merkezi’nin 2009 yılı gelirleri toplamı 40.148.399,44 TL olarak gösterilmiştir.

                   Bunun 34.105.651 TL’si bağış gelirleri(hazine yardımı), 4.720.507,16 TL’si bir önceki yıldan devreden nakit para, 953.191,28 TL’si banka gelirleri, 344.000 TL’si demirbaş satış gelirleri, 24.840 TL’si milletvekili aidat geliri ve 210 TL’si diğer gelirlerden oluşmaktadır.

       Genel Merkez’in defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

                        

                   2- İl Örgütleri Gelirleri

                   Milliyetçi Hareket Partisi’nin 81 il örgütünün 2009 yılı gelirleri toplamı 12.360.277,34 TL olarak gösterilmiştir.

                   Bunun 6.058.200 TL’si Genel Merkez yardımları 5.383.834,54 TL’si bağış gelirleri, 711.360,21 TL’si diğer gelirler ve 206.882,59 TL’si ise 2008 yılından devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

       İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümünde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

                        

                   1- Genel Merkez Giderleri

                        

                   Milliyetçi Hareket Partisi Genel Merkezi’nin 2009 yılı giderleri toplamı 43.058.300,10 TL olarak gösterilmiştir.

                   Bunun 2.647.886,21 TL’si personel giderleri, 2.580.997,10 TL’si demirbaş alım giderleri, 24.356.777,04 TL’si seçim giderleri, 3.731.311,08 TL’si 2008 yılından devredip ödenen borçlar, 2.471.529,01 TL’si bayrak, rozet, afiş, yayın vb. giderler ve 7.269.799,66 TL’si diğer genel giderlerden oluşmaktadır.

                   Milliyetçi Hareket Partisi Genel Merkezi’nin 2009 yılı defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındaki giderlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

                   1- Kanunen geçerli herhangi bir belgeye dayanmaksızın 26.1.2009/25,  28.1.2009/27  ve 11.2.2009/41 numaralı ödeme belgeleri ile Mehmet Çalmaşur isimli kişiye toplam 14.000 TL (1.500+4.500+8.000) eser  bedeli ödemesi yapıldığı görülmüştür.

                   Parti yetkilileri konu ile ilgili  ‘Bu ödeme partiye yaptırılan müziklerle ilgili sözleşmeye istinaden telif hakkı bedeli olarak yapılmıştır (Yapılan sözleşme dosyasında bulunmaktadır). Tutarı sözleşmede açık olarak belirtilmiş, ödemesi de banka üzerinden yapılmıştır. Müellifin vergi mükellefi olmaması nedeniyle fatura düzenlemesi söz konusu olmamıştır. Bu ödemelerin 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. Maddesinin birinci fıkrasına 6111 sayılı Yasa ile eklenen hükümler çerçevesinde uygun olduğu düşünülmektedir. Zira yapılan ek’te; “Siyasi Partiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgeler ile tevsik ederler. ” Denilmektedir.’  şeklinde savunma yapmışlardır.

                   Öncelikle belirtmek gerekir ki, 25.2.2011 günlü Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6111 sayılı Yasa ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 74. maddesinin birinci fıkrasına eklenen ve savunmada belirtilen cümle hükmünün 2009 yılında yapılan söz konusu harcamalar için uygulanması mümkün değildir.

                   2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesinin üçüncü fıkrasına göre beş milyon liraya(2009 yılı için 58,65 TL) kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli bir kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir.

  1. maddesinde de, ‘Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir’ hükümleri yer almıştır.

                   Vergi Usul Kanunu’nun 229. maddesinde ‘Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır’ şeklinde tarif yapılmış ve ‘Fatura Kullanma Mecburiyeti’ başlıklı 232. maddesindeki hükmüne göre de, faturanın hangi hallerde ve kimler tarafından alınması ve verilmesinin gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda mal ve hizmet alımlarında bu işlemlerin fatura ile belgelendirilmesi zorunlu tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarının tutulmasında da faturanın tevsik edici belge olarak kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.

                   Aynı Kanun’un ‘Makbuz Mecburiyeti’ başlıklı 236. maddesinde, ‘Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.’ denilmiş ve makbuzun muhteviyatı da 237. maddede belirtilmiştir.

                   Yine aynı Kanun’un ‘Gider Pusulası’ başlıklı 234. maddesindeki, ‘Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin vergiden muaf esnafa; Yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge, birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir. Gider pusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev’i ile miktar ve bedelini ve iş ücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihi ihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malı satana tevdi olunur. Gider pusulaları, seri ve sıra numarası dahilinde teselsül ettirilir.’ hükmünden fatura vermek mecburiyetinde olmayanlar için gider pusulası düzenleneceği anlaşılmaktadır.

                   Yukarıdaki hükümlere göre belgelendirilmesi gerektiği halde sadece kişinin hesabına havale yapıldığına dair banka dekontu eklenerek yapılan 14.000.- TL tutarındaki giderin 76. madde hükmü uyarınca Hazine’ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

                   2- Aşağıda ayrıntısı belirtilen muhasebe fişi ve eki belgeler incelendiğinde Parti’nin taşra teşkilatlarına ait telefon faturalarının zamanında ödenmemesi sonucu tahakkuk eden gecikme cezalarının parti bütçesinden ödendiği görülmüştür.

                   Parti yetkilileri konu ile ilgili ‘Toplam yedi kalemde belirtilen Taşra Teşkilatlarının telefon borçları sebebiyle parti bütçesinden yapılan ödemelerin cezası 901,71 TL’dir. Teşkilatlarımız zaman zaman nakit yetersizlikleri ya da ödemeye esas belgelerin zamanında ele geçmemesi gibi nedenlerle telefon ücretlerini öngörülen süreler içerisinde yatıramamışlardır. Genel Merkezimiz süresi içinde yapılmayan bu borçlar dolayısıyla müteselsil sorumluluk sebebiyle ve mahkeme kararıyla haciz yoluyla ya da icra takibine gidileceğine ilişkin İcra Müdürlüklerinin bildirimleri dolayısıyla bu ödemeleri yapmaktadır. Söz konusu ödemelerin 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 74. maddesinin birinci fıkrasına 6111 sayılı Yasa ile eklenen hükümler çerçevesinde uygunluk arz ettiği düşünülmektedir.‘  şeklinde savunma yapmışlardır.

                   Harcamaların yapıldığı dönemde yürürlükte bulunan mevzuat dikkate alındığında, parti görevlilerinin ödemeleri zamanında yapmamaları nedeniyle kişisel kusurlarından kaynaklanan söz konusu harcamaların parti amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliği adına yapılmış bir harcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmediğinden 2820 sayılı Kanun’un 70. maddesine aykırı olarak yapılan toplam 901,71 TL’lik ödemenin, aynı Kanun’un 75. maddesi hükmü uyarınca Hazine’ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yevmiye tarih ve no Alındı

tarih ve no

Mahiyeti Ödeme Tutarı Asıl Borç

Tutarı

Faiz Ödemesi
18.2.2009/48 18.2.2009-3267716788 Türk Telekom’a yüzde 10 faiz ödemesi

(Tahakkuk eden faiz tutarının yüzde doksanı kampanya ile silinmiş)

1.216,68 880,46 336,22
18.2.2009-3267836191 238,6 172,26   66,34
20.2.2009/50 20.2.2009-3467513441 620,76 551,52   69,24
20.2.2009-3464572671 563,33 504,31  59,02
20.2.2009-3466141422 952,86 893,02  59,84
20.2.2009-3466141422 1.207,96 1064,42 143,54
20.2.2009-3462246090 508,71 341,2 167,51
TOPLAM(TL) 901,71

                   3- Aşağıda ayrıntısı belirtilen muhasebe fişi ve eki belgeler incelendiğinde Parti görevlilerinin motorlu taşıtlar vergisini zamanında ödememeleri sonucu oluşan gecikme zammının ve trafik cezalarının Parti bütçesinden ödendiği görülmüştür.

                   Parti yetkilileri konu ile ilgili  ‘Toplam on bir kalemde belirtilen 395,05 TL tutarındaki gecikme zammı, trafik cezası ve otoyol geçiş ücreti cezalan parti bütçesinden ödenmiştir. Bu tür ceza ve gecikme zammı gibi ödemelerin olmaması hususunda gerekli tedbirler alınmış ve alınmaya da devam edilmektedir.‘  şeklinde açıklama yapmışlardır.

                   Parti görevlilerinin kişisel kusurlarından kaynaklanan söz konusu harcamaların parti amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliği adına yapılmış bir harcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmediğinden 2820 sayılı Kanun’un 70. maddesine aykırı olarak yapılan toplam 395,05 TL’lik ödemenin, aynı Kanun’un 75. maddesi hükmü uyarınca Hazine’ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yevmiye tarih ve no Alındı tarih ve no Mahiyeti Tutarı

(TL)

15.3.2009/73 Beyaz Filo Kiralama

Fatura No:675108

Trafik Cezası   45,75
15.3.2009/73 Beyaz Filo Kiralama

Fatura No:675111

Trafik Cezası   45,75
15.3.2009/73 Beyaz Filo Kiralama

Fatura No:675113

Trafik Cezası   45,75
1.4.2009/90 1.4.2009/030640000180 06 EU 3365 plakalı araç MTV gecikme zammı   44,12
22.5.2009/141 22.5.2009/030770000387 06 TPG 58 plakalı araç MTV gecikme zammı   33,95
22.5.2009/141 22.5.2009/030770000386 06 TPG 58 plakalı araç MTV gecikme zammı   54,87
22.5.2009/141 22.5.2009/030770000385 06 TPG 58 plakalı araç MTV gecikme zammı   70,91
22.5.2009/141 22.5.2009/030770000388 06 TPG 58 plakalı araç MTV gecikme zammı   14,56
25.5.2009/144 25.5.2009/2026 Otoyol geçiş ücreti cezası   13,13
25.5.2009/2116 Otoyol geçiş ücreti cezası   13,13
25.5.2009/2110 Otoyol geçiş ücreti cezası   13,13
TOPLAM: 395,05

                   4- Aşağıda ayrıntısı gösterilen ödeme belgelerinde Avukat Hamit Kocabey’e vekalet sözleşmesinden doğan ücret ödemesi dışında diğer giderler adı altında ödemeler yapıldığı görülmüştür.

                   Parti yetkilileri konu ile ilgili  ‘Bu ödemeler sözleşme kapsamındaki iş ve işlemlerin takibi sırasında parti avukatı tarafından yapılan zarf-dosya, posta, haberleşme gibi ekstra masraflardan kaynaklanmıştır. Söz konusu bedeller vekalet sözleşmesi kapsamı dışında ekstra harcamalar olarak yasal belge mukabili kendisine ödenmiştir.‘ şeklinde savunma yapmışlardır.

                   2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesi hükmüne göre siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz ve bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır. Aynı maddesinin üçüncü fıkrasına göre beş milyon liraya (2009 yılı için 58,65 TL.) kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli bir kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir.

  1. maddesinde de, ‘Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazine’ye irad kaydedilir’ hükümleri yer almıştır.

                   Avukat Hamit Kocabey’le yapılan vekalet sözleşmesinin 2. maddesine göre vekil kendisine masraf adı altında yapılan ödemelerin sarf yerleri ile ilgili makbuz veya belgeleri partiye ibraz edecektir. Fakat avukata yapılan ödemelerde diğer giderler için herhangi bir belgenin eklenmediği görülmüştür. Sözleşmeye aykırı olarak yapılan diğer gider ödemelerinin hangi amaçla ve kime yapıldığı da anlaşılamamaktadır.

                   Yukarıdaki hükümlere göre belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen ve parti amaçlarına uygun olduğu ve parti adına yapıldığı anlaşılamayan 931.- TL tutarındaki giderin 75. ve 76. madde hükümleri uyarınca Hazine’ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yevmiye No Yevmiye Tarihi Mahiyeti Tutar(TL)
97 8.4.2009 Avukat Hamit Kocabey’e ücret dışında ödenen diğer masraf 300
189 9.7.2009 200
244 4.9.2009 100
275 5.10.2009  71
304 3.11.2009  60
343 15.12.2009 200
TOPLAM(TL) 931

5- Aşağıda ayrıntısı gösterilen kişiler adına düzenlenmiş seyahat harcamalarına(uçak bilet bedelleri) ilişkin belgelerle yapılan ödemeler gider kaydedilmiştir.

Yevmiye

Tarih ve No

Yolcunun Adı Soyadı Türü Tutarı(TL)
23.1.2009/22 Metin Çobanoğlu Uçak Bileti (Bilet şahıs adına, görevlendirme yok) 223
           ‘ Bülent Didinmez 124
           ‘ Tunca Toskay 180
30.1.2009/29 Faruk Bal 198
3.2.2009/33 Mustafa Erkal 293
4.2.2009/34 Metin Çobanoğlu 198
12.2.2009/42 Metin Çobanoğlu 159
Mehmet Nacar 124
17.2.2009/47 Ahmet Deniz Bölükbaşı 118
Metin Çobanoğlu 118
Gürcan Dağdaş 148
Recai Yıldırım 148
23.2.2009/53 Mehmet Şandır 223
24.2.2009/54 Ahmet Deniz Bölükbaşı   35
Recai Yıldırım   35
Metin Çobanoğlu   35
Akif Akkuş 213
Tunca Toskay 187
Gürcan Dağdaş   37
2.3.2009/60 Hediye Akdere 138
Hüsniye Bozyel 138
Mehmet Nacar 138
4.3.2009/62 Rukiye Özcan 272
13.3.2009/71 Mehmet Nacar   94
16.3.2009/74 Mehmet Nacar   64
17.3.2009/75 Cemalettin Uslu 223
          ‘ Süleyman Nevzat Korkmaz 198
          ‘ Alim Işık 124
          ‘ Hasan Özdemir 363
           ‘ 243
26.3.2009/84 Turgay Özbaş 149
31.3.2009/89 Kürşat Atılgan 184
           ‘ Mehmet Aktan 179
           ‘ Faruk Bal 184
1.4.2009/90 Edip Semih Yalçın 835
           ‘ Hamza Mahit Homriş 665,06
3.4.2009/92 Kürşat Atılgan 104
         ‘ Mehmet Aktan 184
         ‘ Faruk Bal 104
13.4.2009/102 Ahmet Deniz Bölükbaşı 223
Metin Çobanoğlu 223
Metin Ergun 223
18.4.2009/107 Cumali Durmuş 119
           ‘ Cumali Durmuş                 1.505,83
28.4.2009/117 Gaffar Mehdiyev Uçak Bileti(Fatura MHP adına) 738,24
16.1.2009/15 Aslı TEMEL   89,83
12.5.2009/131 Bülent Didinmez Uçak Bileti (Bilet şahıs adına, görevlendirme yok) 580,14
         ‘ Nihat Yazar 580,14
20.5.2009/139 Bülent Didinmez 397
27.5.2009/146 Mehmet Nacar 333
12.6.2009/162 Bülent Didinmez 189
19.6.2009/169 Avni Özgürel Gazeteci 453
TOPLAM             13.033,24

Bir Cevap Yazın