Büyük Birlik Partisi’nin 2001 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2002/12 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

Karar Sayısı : 2010/48

Karar Günü : 16.12.2010

R.G. Tarih-Sayı : 31.12.2010-27802

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Büyük Birlik Partisi’nin 2001 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Büyük Birlik Partisi’nin 2001 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme’nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme’nin çalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI’nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, Osman Alifeyyaz PAKSÜT’ün karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 16.12.2010 gününde karar verildi.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti’nin Anayasa Mahkemesi’ne verdiği 2001 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde Büyük Birlik Partisi’nin Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2001 yılı gelirlerinin 443.758.321.997 lira, giderlerinin 436.291.684.664 lira, 2002 yılına devreden nakit mevcudunun 7.466.637.333 lira olduğu, gelir toplamı ile gider ve nakit devir rakamları toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi gelirleri 102.017.960.064 lira olarak gösterilmiştir.

Bunun 98.650.000.000 lirası bağış gelirleri ve 3.367.960.064 lirası geçen yıldan devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti’nin il örgütleri gelirleri 341.740.361.933 lira olarak gösterilmiştir.

Bunun 126.035.625.975 lirası aidat gelirleri, 196.590.376.645 lirası bağış gelirleri, 13.335.106.000 lirası bayrak, flama, rozet, yayın satış ve eğlence faaliyet gelirleri, 720.000.000 lirası alınan yardımlar ve 5.059.253.313 lirası geçen yıldan devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümünde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi giderleri 101.643.781.198 lira olarak gösterilmiştir.

Bunun 13.551.308.600 lirası personel giderleri, 70.200.105.340 lirası büro genel giderleri, 15.832.892.029 lirası seyahat giderleri, 200.000.000 lirası yayın giderleri, 1.859.475.229 diğer giderlerden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezi’nin 2002 yılına devreden nakit mevcudu 374.178.866 liradır.

Genel Merkezin 2001 yılı defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen konular dışında, giderlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

AÇIKLAMA

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 70. maddesinin üçüncü fıkrasına göre beş milyon liraya (2001 yılı için 11.863.800 lira) kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli bir kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir.

2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesinin bir ve ikinci fıkralarında; ‘Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz.

Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır’ ve aynı Yasa’nın 75. maddesinde, ‘Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir’ ve 76. maddesinde de, ‘Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir’ hükümleri yer almıştır.

Büyük Birlik Partisi Genel Merkezi’nin 2001 yılı defter kayıtları ve gider belgelerinin incelenmesi sonucunda tespit edilen bazı konular 24.6.2010 tarih ve 109-1666 sayılı yazıyla Parti Genel Başkanlığı’na sorulmuş, söz konusu yazıya parti tarafından 19.7.2010 tarih ve 6224 sayılı yazıyla cevap verilmiştir.

1- Aşağıda ayrıntısı gösterilen 688.925.036 lira telefon gecikme bedellerinin gider yazılması nedeni partiye sorulmuş; parti yetkilileri gecikme zammının telefon giderlerine ait olduğunu ve bu telefonların partiye ait olduğunu, bu nedenle zamanında ödenemeyen telefon giderlerine ait gecikme zamlarının da parti kasasından ödendiği için gider yazıldığını bildirmişlerdir.

Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanında yapmamaları ve gerekli özeni göstermemeleri sonucu oluşan gecikme zammı ve faizlerinden Parti tüzel kişiliğini sorumlu tutmak mümkün değildir. Bu ödemelerin kişisel sorumluluk kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle, aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam 688.925.036 lira (688,92 YTL.) tutarındaki telefon faturası gecikme bedellerinin parti tüzel kişiliği adına ve parti amaçlarına uygun yapılmış bir harcama olarak kabul edilmemiştir.

Yevmiye tarih ve no Alındı-fatura / tarih ve no Mahiyeti Tutarı
22.2.2001/7 5.2.2001/1010832818 Telefon gecikme bedeli 16.827.000
28.2.2001/8 5.2.2001/1010828408 ‘ ‘ 17.445.000
‘ ‘ 5.2.2001/1010828409 ‘ ‘ 3.021.000
‘ ‘ 5.2.2001/1010860739 ‘ ‘ 1.577.340
‘ ‘ 2.2.2001/1024401083 ‘ ‘ 1.300.000
20.3.2001/10 2.3.2001/1020893323 ‘ ‘ 14.529.000
‘ ‘ 2.3.2001/1020893322 ‘ ‘ 12.639.000
‘ ‘ 2.3.2001/1020872416 ‘ ‘ 14.859.000
‘ ‘ 2.3.2001/1020893321 ‘ ‘ 1.746.000
‘ ‘ 2.3.2001/1020893324 ‘ ‘ 13.944.000
30.3.2001/11 2.3.2001/1020867715 ‘ ‘ 15.477.000
‘ ‘ 2.3.2001/1020867713 ‘ ‘ 4.824.000
‘ ‘ 2.3.2001/1020867714 ‘ ‘ 2.772.000
20.4.2001/13 5.4.2001/1030858637 ‘ ‘ 1.221.000
‘ ‘ 5.4.2001/1030858639 ‘ ‘ 11.349.000
‘ ‘ 5.4.2001/1030858640 ‘ ‘ 40.869.000
30.4.2001/14 5.4.2001/1030858641 ‘ ‘ 39.273.000
‘ ‘ 5.4.2001/1030858643 ‘ ‘ 10.974.000
‘ ‘ 5.4.2001/1030858642 ‘ ‘ 38.076.000
11.6.2001/18 5.6.2001/1050852994 ‘ ‘ 27.536.000
‘ ‘ 5.6.2001/1050878032 ‘ ‘ 6.746.080
‘ ‘ 5.6.2001/1050852993 ‘ ‘ 5.680.000
‘ ‘ 5.6.2001/1050878031 ‘ ‘ 6.729.920
‘ ‘ 5.6.2001/1050852995 ‘ ‘ 13.008.000
‘ ‘ 5.6.2001/1050886314 ‘ ‘ 4.872.000
30.8.2001/26 6.8.2001/1070865379 ‘ ‘ 11.621.607
‘ ‘ 6.8.2001/1070865380 ‘ ‘ 10.724.314
‘ ‘ 6.8.2001/1070841041 ‘ ‘ 11.505.600
‘ ‘ 6.8.2001/1070841042 ‘ ‘ 38.573.120
19.10.2001/31 5.10.2001/1090860334 ‘ ‘ 60.768.000
‘ ‘ 5.10.2001/1090879975 ‘ ‘ 27.584.000
‘ ‘ 5.10.2001/1090879977 ‘ ‘ 12.960.000
30.10.2001/32 5.10.2001/1090855770 ‘ ‘ 12.352.000
‘ ‘ 5.10.2001/1090879978 ‘ ‘ 13.872.000
‘ ‘ 5.10.2001/1090879979 ‘ ‘ 13.528.000
‘ ‘ 5.10.2001/1090879980 ‘ ‘ 12.680.000
‘ ‘ 5.10.2001/1090879981 ‘ ‘ 13.520.000
‘ ‘ 5.10.2001/1090879982 ‘ ‘ 27.670.055
‘ ‘ 5.10.2001/1090888361 ‘ ‘ 4.264.000
20.12.2001/37 4.12.2001/1110910611 ‘ ‘ 8.456.000
‘ ‘ 4.12.2001/1110910609 ‘ ‘ 12.544.000
‘ ‘ 4.12.2001/1110889993 ‘ ‘ 20.528.000
31.12.2001/38 4.12.2001/1110910615 ‘ ‘ 12.624.000
‘ ‘ 4.12.2001/1124404167 ‘ ‘ 2.000.000
‘ ‘ 4.12.2001/1110919171 ‘ ‘ 8.480.000
‘ ‘ 4.12.2001/1110910616 ‘ ‘ 13.168.000
‘ ‘ 4.12.2001/1110910614 ‘ ‘ 12.208.000
Toplam 688.925.036

2- Aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam 2.331.400.000 lira tutarındaki telefon faturalarının, bildirim belgesi ve ödeme belgesi ayrı ayrı kullanılarak iki kez gider yazıldığı görülmüştür.

Aynı telefon faturalarının kasadan çıkış yapılmış gibi gösterilerek mükerrer gider yazılması nedeni partiye sorulmuş, parti yetkilileri profesyonel muhasebe hizmeti alınamadığından sehven muhasebe hatası olarak hatalı işlem yapıldığını bildirmişlerdir.

Mükerrer olarak gider yazılan 2.331.400.000 liranın (2.331,40 YTL.) Yasa’nın öngördüğü anlamda belgeye dayandırılmış olduğu kabul edilmemiştir.

Mükerrer Gider Yazılan Telefon Faturalarına Ait Tablo

Ödemenin yapıldığı belgenin yevmiye tarih ve no Fatura tarih – no ve

kimden alındığı

Tutar Bildirim ile ikinci kez gider yazıldığı yevmiye tarih ve no
20.8.2001/25 5.7.2001/1060903425 – Türk Telekom 154.400.000 30.7.2001/23
‘ ‘ 5.7.2001/1060903424 – ‘ ‘ 299.400.000 ‘ ‘
‘ ‘ 5.7.2001/1060903426 – ‘ ‘ 621.300.000 ‘ ‘
‘ ‘ 6.8.2001/1070841040 – ‘ ‘ 623.800.000 30.8.2001/26
30.8.2001/26 6.8.2001/1070841041 – ‘ ‘ 27.600.000 ‘ ‘
‘ ‘ 6.8.2001/1070841042 – ‘ ‘ 604.900.000 ‘ ‘
Toplam 2.331.400.000

3- Aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam 967.720.000 lira tutarındaki elektrik faturalarının, elektrik fatura bildirimi ve ödeme belgesi ayrı ayrı kullanılarak iki kez gider yazıldığı görülmüştür.

Aynı elektrik faturalarının kasadan çıkış yapılmış gibi gösterilerek mükerrer gider yazılması nedeni partiye sorulmuş, parti yetkilileri profesyonel muhasebe hizmeti alınamadığından sehven muhasebe hatası olarak hatalı işlem yapıldığını bildirmişlerdir.

Mükerrer olarak gider yazılan 967.720.000 liranın (967,72 YTL.) Yasa’nın öngördüğü anlamda belgeye dayandırılmış olduğu kabul edilmemiştir.

Mükerrer Gider Yazılan Elektrik Faturalarına Ait Tablo

Ödemenin yapıldığı belgenin yevmiye tarih ve no Fatura tarih – no ve

kimden alındığı

Tutar Bildirim ile ikinci kez gider yazıldığı yevmiye tarih ve no
19.10.2001/31 10.9.2001/398076 ‘ Başkent Elek.AŞ. 8.150.000 10.9.2001/25
‘ ‘ 10.9.2001/398075 ‘ ‘ ‘ 12.120.000 ‘ ‘
‘ ‘ 10.9.2001/398074 ‘ ‘ ‘ 29.260.000 ‘ ‘
‘ ‘ 10.9.2001/398073 ‘ ‘ ‘ 79.240.000 ‘ ‘
‘ ‘ 10.9.2001/398077 ‘ ‘ ‘ 50.940.000 ‘ ‘
‘ ‘ 10.9.2001/398079 ‘ ‘ ‘ 21.340.000 ‘ ‘
‘ ‘ 10.9.2001/398080 ‘ ‘ ‘ 17.960.000 ‘ ‘
‘ ‘ 10.9.2001/398071 ‘ ‘ ‘ 63.920.000 ‘ ‘
‘ ‘ 10.9.2001/398072 ‘ ‘ ‘ 13.810.000 ‘ ‘
‘ ‘ 10.9.2001/398082 ‘ ‘ ‘ 46.790.000 ‘ ‘
‘ ‘ 10.9.2001/398070 ‘ ‘ ‘ 13.420.000 ‘ ‘
‘ ‘ 10.9.2001/398078 ‘ ‘ ‘ 85.750.000 20.9.2001/26
10.12.2001/36 12.11.2001/398075 ‘ ‘ ‘ 14.480.000 9.11.2001/33
‘ ‘ 12.11.2001/398081 ‘ ‘ ‘ 4.860.000 ‘ ‘
‘ ‘ 12.11.2001/398077 ‘ ‘ ‘ 64.620.000 ‘ ‘
‘ ‘ 12.11.2001/398079 ‘ ‘ ‘ 23.520.000 ‘ ‘
‘ ‘ 12.11.2001/398072 ‘ ‘ ‘ 25.270.000 ‘ ‘
‘ ‘ 12.11.2001/398080 ‘ ‘ ‘ 16.380.000 ‘ ‘
‘ ‘ 12.11.2001/398070 ‘ ‘ ‘ 17.400.000 ‘ ‘
‘ ‘ 12.11.2001/398082 ‘ ‘ ‘ 66.800.000 ‘ ‘
‘ ‘ 12.11.2001/398076 ‘ ‘ ‘ 13.030.000 ‘ ‘
‘ ‘ 12.11.2001/398073 ‘ ‘ ‘ 63.740.000 ‘ ‘
‘ ‘ 12.11.2001/398074 ‘ ‘ ‘ 42.470.000 ‘ ‘
‘ ‘ 12.11.2001/398071 ‘ ‘ ‘ 58.640.000 ‘ ‘
‘ ‘ 12.11.2001/398078 ‘ ‘ ‘ 113.810.000 ‘ ‘
Toplam 967.720.000

Yukarıdaki açıklamalara göre, Parti adına ve amaçlarına uygun olarak yapılmayan toplam 3.988.045.036 lira (3.988,04 YTL.) gider karşılığı parti malvarlığının 2820 sayılı Yasa’nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin giderleri 334.647.903.466 lira olarak gösterilmiştir.

Bunun 16.116.800.000 lirası personel giderleri, 259.949.727.668 lirası büro genel giderleri, 11.695.060.000 lirası seyahat giderleri, 13.164.360.000 lirası bayrak, flama, rozet, yayın ve eğlence giderleri, 2.265.463.880 lirası seçim giderleri, 1.296.950.000 lirası demirbaş eşya giderleri, 29.439.541.918 lirası diğer giderler ve 720.000.000 lirası teşkilatlara yapılan yardımlardan oluşmaktadır.

İl örgütlerinin 2002 yılına devreden nakit mevcudu 7.092.458.467 liradır.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

C- Parti Malları

Büyük Birlik Partisi’nin 2001 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede, Parti’nin 2001 yılında herhangi bir taşınmaz mal ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır mal ve menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Büyük Birlik Partisi’nin 2001 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme’nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme’nin çalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI’nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2- Parti amacına uygun ve Parti tüzel kişiliği adına yapılmış harcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 3.988.045.036.- lira (3.988,04 YTL) gider karşılığı Parti mal varlığının 2820 sayılı Yasa’nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine’ye gelir kaydedilmesine, OYBİRLİĞİYLE,

3- Parti’nin 2001 yılı kesinhesabında gösterilen 443.758.321.997.- lira (443.758,32 YTL.) gelir ve 436.291.684.664.-lira (436.291,68 YTL.) gider ile 7.466.637.333.- lira (7.466,63 YTL.) nakit devrinin Hazine’ye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası’na uygun olduğuna, OYBİRLİĞİYLE,

16.12.2010 gününde karar verildi.

Başkan

Haşim KILIÇ

Başkanvekili

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Fulya KANTARCIOĞLU

Üye

Ahmet AKYALÇIN

Üye

Mehmet ERTEN

Üye

Fettah OTO

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Recep KÖMÜRCÜ

Üye

Alparslan ALTAN

Üye

Burhan ÜSTÜN

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

KARŞIOY YAZISI

Büyük Birlik Partisi’nin 2001 yılı kesinhesabının esas incelemesine geçilmesine, 16.12.2010 günü karar verilmiştir.

Parti’nin 2001 yılına ait kesinhesap cetvelleri, Anayasa Mahkemesi’ne 19.7.2002 tarihinde 2473 sayılı yazı ekinde sunulmuştur. Yazı ekinde, hesap cetvellerinin dayanağı olan belgelerin ve defter kayıtlarının bulunmadığı ve bunların da gönderilmesi Anayasa Mahkemesi’nin 11.5.2009 tarih ve 130-673 sayılı yazısı ile istenmiştir.

Buna göre, partiden belge ve defterlerinin istenmesi için Anayasa Mahkemesi’de 7 yıla yakın bir süreyle işlem yapılmadan beklemiştir.

Siyasi partilerin mali denetimi, Anayasa Mahkemesi’ne T.C. Anayasası’nın 69. maddesi ile verilen, yapısal bir görevdir. Bu nedenle, T.C. Anayasası’nın 36. maddesinde ifadesini bulan adil yargılanma ilkesinin burada da geçerli olduğunda duraksama yoktur.

Bu nedenle dosyanın işlemden kaldırılması hakkaniyet gereği olduğu halde esas incelemeye geçilmesine karşıyım.

Başkanvekili

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Bir Cevap Yazın