62 SERİ NO’LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ(*)

62 SERİ NO’LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ(*)

Resmi Gazete Sayısı
Resmi Gazete Tarihi 11/07/1963
Kapsam
Enaz geçim indiriminde ücretlilerin medenî hal ve aile durumlarının tesbiti, karne mecburiyetinin uygulanma şekilleri ve indirim esasları hakkındaki 5 sayılı genel tebliğe ektir.1. Mülga 5432 sayılı Vergi Usul Kanununun 231 inci maddesinin 3 üncü fıkrasının tanıdığı yetkiye dayanılarak çıkarılan 5 seri sayılı gelir vergisi genel tebliği gereğince, katma, özel bütçeli daire ve müesseselerle belediyeler ve 3659 sayılı kanuna tâbi diğer müesseseler hizmetlilerinin ücretlerine Aile Durumu Sual Varakalarında bildirdikleri medenî hal ve aile durumlarına enaz geçim indiriminin uygulanmakta olduğu malûmdur.

Sözü geçen 231 inci madde, 231 sayılı kanunun 247 nci maddesi ile değiştirilmiş olup değişik şekle göre de sözü geçen yerlerden ücret alanların enaz geçim indiriminden faydalandırılmaları yine bakanlığımızca tesbit edilecek usule tâbi tutulmuştur. 231 inci maddedeki hükmün teyidi mahiyetinde olan bu hükmün uygulanmasında da 5432 sayılı kanunun 138 inci (213 sayılı kanunun 148 inci) maddesine istinaden hazırlanan aile durumu sual varakaları aşağıda yazılı olanlar hariç, 5 sayılı Gelir Vergisi Genel Tebliğinde belirtilen esas ve usuller dahilinde kullanılacaktır.

2. Sözü geçen genel tebliğde, aile durumu sual varakalarının ilgililerce doldurularak her yılın Ocak ayının 15 inci günü akşamına kadar mensup oldukları daire ve müesseselere geri verileceği; bunlarda yazılı medeni hal ve ailevi durumlarda sonradan vukua gelen ve enaz geçim indirimi hadlerinin yükseltilmesini gerektiren değişikliklerin, ayni usul dahilinde _değişikliğin vukuundan itibaren 15 gün içinde _ “değişiklik sual varakası” ile bildirileceği, geçim indirimi hadlerinin mükellef aleyhine tatbikini icab ettiren değişikliklerin se, yıl içerisinde bildirilmesine mahal olmayıp ertesi takvim yılının Ocak ayında yeniden verilecek sual varakalarında gösterileceği açıklanmıştır.

Şimdiye kadarki tatbikat bu esasa uygun olarak yürütülmüş olup buna göre, aile durumu sual varakaları yalnız bir takvim yılına münhasır olarak kullanılmakta, takvim yılının sona ermesi ile varaka hükümsüz hale gelmiş sayılmakta, ertesi ve daha ertesi yıllarda ilgililerden her yıl için yeniden sual varakası istenilmekte ve alınmaktadır. Vergi Usul Kanununun konuya temas eden 148 inci (5432 sayılı kanunun 138 inci) maddesinde ise mükelleften _medenî hal ve aile durumları mevzuunda_ istenilmiş ve alınmış bilgilerde değişiklik olmadıkça aynı bilgilerin her yıl yeniden ve tekrar istenilmesini zorunlu kılan bir hüküm bulunmaktadır.

Bu sebeplerle, söz konusu mükelleflerden, 5 sayılı genelge ile belli edilen zamanlarda (öteden beri hizmete devam edenlerde Ocak ayının, yeniden hizmete girenlerde hizmete giriş tarihinden başlayarak 15 inci günde) alınmış olan aile durumu sual varakalarının,

a) Gelir Vergisi mükellefiyetinin devam ettiği sürece muteber sayılarak en az geçim indiriminin uygulanmasında esas tutulması,

b) Hizmetlilerin medenî hal ve aile durumlarında, yıl içinde leh ve aleyhlerinde indirim tatbikini gerektiren değişiklikler vuku bulduğu takdirde, bu değişikliklerin genel tebliğde belirtilen usul dahilinde (lehte olanlarının vukuundan başlayarak 15 inci, aleyhte olanlarının ertesi takvim yılı Ocak ayının 15 inci günü akşamına kadar) “değişiklik sual varakası” ile bildirilmesi,

c) Yukarıki esasların 1963 takvim yılında verilmiş olan sual varakalarına da teşmilen tatbiki,

Uygun görülmüştür.

Gereğince işlem ifası rica olunur.

ORTALAMA KAR HADLERİNİN TESPİTİ HAKKINDA YÖNETMELİK(Resmî Gazete ile neşir ve ilânı : 28 Ekim 1964_Sayı : 11844)

BİRİNCİ KISIM

Genel esaslar

Konu :Madde 1 _ 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tespiti gereken Ortalama Kâr hadleri bu Yönetmelik esaslarına göre belli edilir.

Ortalama kâr hadleri çizelgesi :

Madde 2 _ Ortalama kâr hadleri belli edilecek olan emtia ve iş nevileri Maliye Bakanlığınca düzenlenecek ortalama kâr hadleri çizelgesinde gösterilir. Çizelgede gösterilmemiş olan emtia ve iş nevileri, çizelgedeki ilgili gruplarda özel komisyonca belirtilir.

Uygulama süresi :

Madde 3 _ Ortalama kâr hadleri üç yıl uygulanmak üzere belli edilir

Çizelgenin dağıtılması :

Madde 4 _ Ortalama kâr hadleri çizelgeleri üçüncü maddede belirtilen uygulama döneminin başlangıcından önce gelen yıl içinde Maliye Bakanlığınca illere dağıtılır. Bu çizelgeler il defterdarlığınca özel komisyona tevdi olunur.

Ortalama kâr haddi deyimi :

Madde 5 _ Ortalama kâr haddi deyimi, ikinci maddede söz konusu çizelgede gösterilen emtiânın perakende satışından, satılan malın maliyet bedeline veya işlerin yapılmasından işletme giderlerine göre elde edilebilecek ortalama gayrisâfi kazanç yüzdesini ifade eder.

Ortalama kâr hadlerinin belli edilmesi şekli :

Madde 6 _ Ortalama kâr hadleri, bir ilin merkez ve bağlı ilçelerinin her biri itibariyle ve her bir ilçedeki,

a) Tacirler

b) Esnaf ve sanatkârlar, (507 sayılı Kanuna göre esnaf ve sanatkâr niteliğinde olanlar için) olmak üzere il özel komisyonunca belli edilir.

Tacir, esnaf ve sanatkâr deyimleri :

Madde 7 _ Tacir, esnaf ve sanatkâr deyimleri, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 176 ncı maddesi uyarınca birinci veya ikinci sınıf tacir nitelikleri yönünden bilânço veya işletme hesabı esasında defter tutmakla zorunlu olan mükelleflerden :

a) Kısmen veya tamamen perakende satış yapan ticaret erbabını,

b) Kısmen veya tamamen perakende satış yapan imalâtçıları,

c) Otel, pansiyon, bar, gazino, lokanta, kahvehane, kırbahçesi, plaj ve emsali eğlence ve istirahat yerleri işletenleri,

ç) Her nevi taşıma işleriyle uğraşanları,

kapsar.

Perakende satış deyimi :

Madde 8 _ Perakende satış deyimi, satışı yapılan madde ve malzemenin aynen veya işlendikten sonra satışını yapan kişiler dışındakilere satılmasını ifade eder.

Kuruluş deyimi :

Madde 9 _ Bu yönetmelikte yer alan kuruluş deyimi, bu yönetmeliğin uygulanmasında 14 üncü maddede anılan teşekkülleri kapsar.

İKİNCİ KISIM

Komisyonlar

Özel komisyon :Madde 10 _ Her il merkezinde ortalama kâr hadlerini belli etmekle görevli bir özel komisyon kurulur.

Özel komisyona katılacaklar :

Madde 11 _ Özel komisyon kurulduğu ilin defterdarının başkanlığında ilgili kuruluştan seçilmiş olan dört üye ile toplanır.

Defterdarın mazereti halinde tevkil edeceği bir maliye memuru komisyona başkanlık eder.

Üyelerin seçilmesi :

Madde 12 _ Özel komisyona üye seçmeye yetkili kuruluşlarca il defterdarlığının yazılı bildirisi üzerine 15 gün içinde üye seçilir ve adlarıyla soyadları ve açık adresleri karşılık bir yazı ile il defterdarlığına bildirilir.

Üyelerin nitelikleri :

Madde 13 _ Özel komisyona seçilecek üyelerin bilgi seviyelerinin komisyon çalışmalarına etkili olabilecek yeterlikte olması (İmalât, perakende ticaret, eğlence ve istirahat yerleri ve taşıma işlerinde bilgili) ve ayrıca;

a) Kamu hizmetlerinden memnu olmaması ve medeni haklardan ıskat edilmiş bulunmaması,

b) Ağır hapis veya şeref ve haysiyeti muhil bir suçtan dolayı hapis cezası ile hükümlü olmaması,

c) Vergi kaçaklığından ve hileli vergi suçundan kesinleşmiş cezası bulunmaması,

gerekir.

Üye seçecek kuruluşlar ve seçilecek üye adedi :

Madde 14 _ Özel komisyona :

a) İl merkezindeki ticaret odasınca dört üye,

b) 507 sayılı Kanunla kurulmuş bulunan il merkezindeki esnaf ve küçük sanatkârlar dernekleri birliğince dört üye ve birlikleri yoksa kanunla kurulan esnaf ve sanatkârlar teşekküllerinin her biri tarafından dörder üye,

c) Ticaret odasının veya birlik veya esnaf ve sanatkârlar teşekküllerinin bulunmadığı yerlerde il merkezindeki belediyece dört üye,

ç) Her ilin bağlı ilçelerinde yukarıda a, b ve c bentlerinde belirtilen aynı niteliklerdeki kuruluşlarca ikişer üye;

seçilir.

Toplantıya katılacak üyeler :

Madde 15 _ Özel komisyonun toplantısına :

a) İl merkezindeki tacirlere ilişkin ortalama kâr hadlerinin tâyininde, o mahaldeki ticaret odasınca seçilmiş olan dört üye,

b) İl merkezindeki esnaf ve sanatkârlara ilişkin ortalama kâr hadlerinin tâyininde, o mahaldeki esnaf ve küçük sanatkârlar dernekleri birliğince seçilmiş olan dört üye, birlikleri yoksa, komisyonca belli edilecek olan ortalama kâr hadleri hangi esnaf ve sanatkârlara ilişkin ise o esnaf ve sanatkârlar teşekkülünce seçilmiş bulunan dört üye,

c) İl merkezinde a ve b bentlerinde söz konusu kuruluşlardan herhangi birinin bulunmaması halinde, kuruluşu bulunmayanlara ilişkin ortalama kâr hadlerinin tâyininde il merkezindeki belediyece seçilmiş olan dört üye,

ç) İlin bağlı ilçelerindeki tacirlerle esnaf ve sanatkârlara ilişkin ortalama kâr hadlerinin belli edilmesi amaciyle yapılan toplantıya, il merkezinden seçilmiş olan üyelerden ikisinin yerine, ortalama kâr hadlerinin ilgili bulunduğu ilçede aynı mahiyetteki kuruluşlar tarafından seçilmiş olan iki üye,

katılır.

Üyelerin ayrılması :

Madde 16 _ İl merkezindeki kuruluşlarca seçilmiş bulunan üyelerden 15 inci maddenin ç bendi uyarınca bağlı ilçelere ilişkin ortalama kâr hadlerini belli etmek amacıyla yapılacak özel komisyonun toplantısına katılmaları gerekli ikişer üye 14 üncü maddeye göre yapılan seçim sırasında ayrılır ve adları 12 nci madde mucibince özel komisyon başkanlığına gönderilecek yazıda belirtilir. Ancak kuruluşlarca bu işlemin yapılmamış olması halinde özel komisyona katılacak üyelerin ayrılması,

a) İl merkezindeki kuruluşlarca seçilmiş olan her dört üyenin kendi aralarında anlaşmaları,

b) Anlaşamadıkları takdirde her dört üyenin huzurunda özel komisyon başkanı tarafından kur’a ile ad belirtilmesi,

suretiyle yapılır.

Özel komisyonun çalışma programı ve üyelerin çağrılması :

Madde 17 _ Özel komisyon başkanı, hangi ilçedeki tacirlere veya esnaf ve sanatkârlara ilişkin ortalama kâr hadlerini belli etmek amacıyla özel komisyonun :

a) Hangi kuruluştan seçilmiş olan üyelerin huzuru ile (Üyelerin adları belirtilmek suretiyle),

b) İl merkezindeki hangi adreste ve gün ve saatte,

toplantı yapması gerektiği hususunda özel komisyonun çalışma programını hazırlar.

Ortalama kâr hadleri çizelgelerinin alınmasından itibaren onbeş gün içinde başkan üyeleri toplantıya çağırır. Bu çağrı özel komisyon toplantısına katılacak üyelere program uyarınca ve en az üç gün (Bağlı ilçelerden gelecek üyeler için en az 7 gün) önce tebliğ edilecek yazı ile yapılır.

Yazı ile çağrı usulu, komisyona ilk katılacak üyeler için uygulanır. Aynı üyelerin katılmaları suretiyle yapılacak her toplantı günü sonunda bunu izliyen toplantının yeri, gün ve saati 18 inci madde uyarınca tanzim olunacak tutanakla belli edilir.

Tutanak ve karar:

Madde 18 _ 17 nci maddede belirtilen esasa göre düzenlenmiş olan komisyonun çalışma programı gereğince belli günde toplantıya çağırılan ilgili kuruluş üyelerinin komisyon toplantısına katılmalarından sonra başkan celseyi açtığını ve hangi ilçenin tacirlerine veya esnaf ve sanatkârlarına ilişkin ortalama kâr hadlerinin belli edilmesi için görüşmeler yapılacağını açıklar ve bu hususlar ile ortalama kâr hadleri çizelgesinde gösterilen emtia veya iş nevilerinden hangilerine (Ortalama kâr hadleri çizelgesinin faraza 5 inci grup 2 nci sıra, 7 ncı grup 16 ncı sıra gibi) ilişkin ortalama kâr hadlerinin belli edildiğini ve görüşmelerin özetini tutanağa (Ek nümune) geçirir. Bu tutanak başkan ile üyeler tarafından imzalanır ve çoğunluğa karşı olanlar karşı olmalarının nedenlerini tutanakla belirtirler ve altına imzalarını koyarlar. Bu usul, bir toplantıda görüşmelerin bitmemesinden ötürü bir kuruluştan seçilmiş aynı üyelerin katılmalariyle diğer günlerde yapılan toplantılar için de uygulanır. Bir kuruluştan seçilen üyeIerin katılmalariyle yapılan toplantılarda ortalama kâr hadlerinin belli edilmesinden sonra komisyonun çalışma programındaki sıraya göre diğer bir kuruluştan seçilmiş üyelerin katılmalariyle toplanan komisyonca yapılan görüşmeler evvelki tutanağın altına eklenir ve kâğıdın bir sahifesinin kâfi gelmemesi halinde (Kâğıdın diğer sahifesine yazılmaz) ikinci bir kâğıda, o da kâfi gelmezse diğer kâğıtlara yazılır ve bunlara müteselsil sahife sıra numarası konulur.

Aynı üyelerin katılmalariyle bir veya daha ziyade günlerde yapılan toplantılarda ortalama kâr hadlerinin belli edilmesinden sonra, o üyeleri seçmiş bulunan kuruluşun adı ve yeri belli edilerek işin tamamlandığı konusunda kârar yazılır (Ek nümune) ve kararın altı başkan ile aynı üyeler tarafından imzalanır. Değişik kuruluşlardan seçilmiş üyelerin katılmalariyle yapılan toplantılar sonucunda bu suretle düzenlenen kararların her birine bir sıra numarası verilir ve her bir karara görüşmelerde tutulan tutanaklar da eklenir.

Ortalama kâr hadlerinin belli edilmesi süresi :

Madde 19 _ Özel komisyonca ortalâma kâr hadleri, 17 nci madde uyarınca komisyon başkanının çağrısı üzerine yapılacak ilk toplantı gününden başlamak üzere üç ay içinde belli edilir. Lüzum görülen yerlerde ve hallerde bu süre Maliye Bakanlığınca bir yıla kadar uzatılabilir.

Çizelge, tutanak ve kararların merkez komisyonuna gönderilmesi :

Madde 20 _ Özel komisyonca merkez ilçe ile bağlı ilçelere ilişkin ortalama kâr hadleri çizelgeleri ile tutanaklar ve kararlâr ikişer nüsha olarak düzenlenir ve düzenlenmelerini izliyen bir ay içinde bir dizi pusulasına eklenerek hepsi bir arada il defterdarlığına tevdi olunur. Bunlar Valilikçe derhal bir yazı ile Maliye Bakanlığına (Gelirler Genel Müdürlüğü) gönderilir ve Ortalama Kâr Hadleri Merkez Komisyonuna tevdi edilir.

Ortalama kâr hadleri merkez komisyonu :

Madde 21 _ Ortalama kâr hadleri merkez komisyonu, Maliye Bakanlığı Müsteşarının Başkanlığında Geİirler Genel Müdürü veya bunların tevkil edecekleri kişiler ile Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğinin üç temsilcisinden kurulur.

Ortalama kâr hadlerinin merkez komisyonunca incelenmesi ve karara bağlanması :

Madde 22 _ Özel komisyonca belli edilen ortalama kâr hadleri, Ortalama Kâr Hadleri Merkez Komisyonunca incelenerek hatalı ve noksan bulunanlar ile bölgeleri yönünden uygunluk göstermediği anlaşılan ortalama kâr hadleri gerekçeli olarak ve her bir ilçenin (Tacirleri) ile (Esnaf ve sanatkârları) için ayrı ayrı ittihaz olunâcak kararlarda belirtilir.

Merkez Komisyonunca kararlar ikişer nüsha olarak yazılır. Kararın bir nüshasına 20 nci madde gereğince komisyona iki takım olarak tevdi olunan çizelge, özel komisyon kararı ve tutanaklarının bir takımı eklenerek komisyondaki dosyasına konulur. Merkez Komisyonu kararının ikinci nüshasına çizelge, özel komisyonun karar ve tutanaklarının diğer takımı eklenir ve bu ikinci takım Maliye Bakânlığınca ilgili İl Valiliğine geri gönderilir ve bunlar ile özel komisyonuna tevdi olunur.

Merkez Komisyonunun dokunduğu konıılara ilişkin çalışma programı :

Madde 23 _ 22 nci madde uyarınca ortalama kâr hadlerine ilişkin evrakın il özel komisyonuna geri geldiği günde özel komisyon başkanı, Ortalama Kâr Hadleri Merkez Komisyonunca dokunulmuş olan ortalama kâr hadlerinin evvelce özel komisyonca hangi kuruluşlardan seçilmiş üyelerle belli edilmiş olduğunu inceler ve aynı üyelerle özel komisyonun toplanıp çalışmasına ve sair hususlara ilişkin işlemleri 17 nci maddeye göre düzenler.

Özel komisyonun inceleme ve kararı :

Madde 24 _ Özel komisyon, geri gelen çizelgelerde Ortalama Kâr Hadleri Merkez Komisyonunun dokunmuş olduğu ortalama kâr hadleri hakkında Merkez Komisyonunun gerekçesi çerçevesinde yeniden inceleme ve gerekli düzeltmeleri yapar ve düzeltme sebebi görülmeyenler için de bunun nedenlerini tutanaklarda belirtir.

Özel komisyonun bu çalışmalarında da 18 inci madde uyarınca işlem yapılır ve bu çalışmalar en çok 15 gün içinde bitirilir.

Özel komisyonca, Ortalama Kâr Hadleri Merkez Komisyonunun dokunmuş olduğu bütün konulardaki incelemelerin bitirilmesinden sonra 20 nci maddeye uygun olarak evrak, Maliye Bakanlığınca Ortalama Kâr Hadleri Merkez Komsiyonuna tevdi olunur.

Merkez komisyonunun nihâi incelemesi :

Madde 25 _ Merkez komisyonunca dokunulmuş olup da ilgili il özel komisyonunca kısmen veya tamamen düzeltme sebebi görülmemiş bulunan ortalama kâr hadlerine ilişkin özel komisyonun gerekçeleri Ortalama Kâr Hadleri Merkez Komisyonunca incelenir. Ortalama Kâr Hadleri Merkez Komisyonu bu inceleme sonunda, il özel komisyonunca kısmen veya tamamen düzeltilmemiş bulunan ortalama kâr hadlerini, gerekçeleri belirtilmek suretiyle, belli eder.

Bu safhada da 22 nci madde esaslarına uyulur. Şu kadarki, Maliye Bakanlığınca takım halinde geri gönderilen ortalama kâr hadleri çizelgeleri ile karar ve evrak Valilikçe Defterdarlığa tevdi olunur.

Ortalama kâr hadlerinin kesinleşmesi :

Madde 26 _ İl özel komisyonunca belli edilip Merkez Komisyonunca değiştirilmemiş olan veya il özel komisyonunca belli edilip Merkez Komisyonunca değiştirilerek re’sen belli edilen ortalama kâr hadleri, Ortalama Kâr Hadleri Merkez Komisyonunun kararı ile kesinleşir.

Ortalama kâr hadleri çizelgesinin vergi dairesinde asılması :

Madde 27 _ 25 inci madde uyarınca Maliye Bakanlığınca ilgili il Valiliğine gönderilen ortalama kâr hadlerine ilişkin emtia ve iş nevileri çizelgeleri defterdarlıkça ilçeler itibariyle ayrılarak ilgili bulunduğu ilçedeki vergi dairelerine tevdi olunur ve diğer tutanak, karar gibi evrak il özel komisyonunun dosyası olarak defterdarlık gelir müdürlüğünde saklanır.

Emtia ve iş nevilerine ilişkin çizelgeler ilgili vergi dairelerince dairenin uygun yerlerine asılmak suretiyle ilân olunur ve asıldığı gün çizelgenin altına yazılmakla beraber bir tutanakla da tespit edilir. Anılan çizelge o yerde bir ay asılı bırakılır ve bir aylık sürenin sonunda indirilir.

Söz konusu çizelge ve tutanaklar vergi dairesindeki dosyasına konulur.

ÜÇÜNCÜ KISIMOrtalama kâr hadlerinin tespiti

Nispetlerin tespiti :Madde 28 _ Ortalama kâr hadleri, ilin merkez ve bağlı ilçeleri itibariyle her emtia ve iş nevi ve,

a) Tacir,

b) Esnaf ve sanatkârlar,

için o yerde mutad hale gelmiş gayrisâfi kazançlar ortalama gayrisâfi kazanç nispetleri olarak belli edilir.

Gayrisâfi kazanç esası :

Madde 29 _ Özel komisyonlar, ortalama kâr hadlerini, o yerde bir yılda ortalama olarak kazanılması mümkün görülen gayrisâfi kazanç miktarlarını verecek şekilde tespit ederler. Özel komisyonlarca bu tespit sırasında, kâr hadleri bütün memleket için mûtad hale gelmiş maddeler (Mustahzarat gibi) ile kâr hadleri veya alış ve satış hadleri resmî veya yarı resmî müesseselerce bütün memleket için tespit edilen maddelerde (Meyva, sebze, akaryakıt, kömür, şeker, ekmek, tekel maddeleri… gibi) bu hadler nazara alınır.

Böylece tespit edilmiş olan gayrisâfi kazanç hadleri :

a) Satışları kısmen veya tamamen perakende olan ticaret erbabı ile imalâtçılarda, perakende satılan emtianın maliyet bedellerine,

b) Otel, pansiyon, bar, gazino, lokanta, kahvehane, kırbahçesi, plâj ve emsali eğlence ve istirahat yerleri işletenlerle her nevi taşıma işleri ile uğraşanlarda işletme giderlerine,

uygulandığında; o yerde kazanılabilir gayrisâfi kazanç miktarı elde edilmiş olur.

Perakende satışlarda ortalama kâr haddi :

Madde 30 _ Ortalama kâr haddi esası; satışları kısmen veya tamamen perakende olan tacirler ile, imalâtçıların perakende satışları için uygulanır.

Ortalama kâr haddi, yalnız perakende satılan emtianın maliyet bedeline uygulanacak gayrisâfi kazanç nispetini gösterir.

Perakende satışlarda maliyet bedeli ve genel giderler :

Madde 31 _ Vergi Usul Kanununun 262, 267 ve 274 üncü maddelerine göre maliyet bedeli, faturalarda yazılı alış bedeli, iş yerine veya mağazaya nakil dolayısiyle yapılan nakliye masrafları, alış komisyonları, alışda ve muhafaza sırasında ödenen sigorta primleri, ambalâj masrafları ve bunlar gibi emtianın tedariki ile ilgili giderlerden terekküp eder.

İthal edilen emtiada maliyet bedeline, ayrıca gümrük resmî, gider vergisi gibi ithalât dolayısiyle yapılan ödemeler de eklenir.

Genel giderler, iş yerleri kirası, personel ücretleri, aydınlatma ve ısıtma giderleri, Vergi Usul Kanununa göre ayrılmış amortismanlar, posta, kırtasiye, matbua giderleri, işletme ile ilgili olarak ödenen aynı mahiyetteki vergi, resim ve harçlar, zarar, ziyan ve tazminat gibi doğrudan doğruya maliyetle ilgili bulunmayan giderler olup, ortalama gayrisâfi kazanç nispetlerinin tâyininde nazara alınmazlar.

İmalin kavramı ve imalcide ortalama kâr haddi :

Madde 32 _ İmal, bir maddenin terkibini, vasfını, hassasını veya şeklini değiştirmek suretiyle işlenmesidir. İmal edilen maddeye mamul denir.

Yaptıkları imalâtı kısmen veya tamamen perakende olarak satan imalâtçılar, ortalama kâr hadleri esasına tabidir. Bunlar için tespit olunan ortalama gayrisâfî kazanç hadleri nispetleri, perakende satılan mamul maddenin maliyet bedeline uygulanmak suretiyle işletmenin gayrisâfi kazancı bulunur.

İmalâtta maliyet bedeli :

Madde 33 _ Vergi Usul Kanununun 275 inci maddesine göre mamulûn maliyet bedeli, imale sarfedilen iptidai ve hammaddelerin bedeli (Bu bedel 31 inci maddenin birinci fıkrasına göre tâyin olunur), mamûlün imal edilmesinde çalışan işçilerin ücretleri, imalâtla ilgili amortismanlar ve sair genel imal giderleri ile ambalâjlı olarak piyasaya arzedilmesi zaruri olan mamullerde ambalâj malzemesinin bedelinden terekküp eder.

Genel giderler ortalama kâr hadlerinin tespitinde nazara alınmaz.

Müşterek esaslar :

Madde 34 _ Ortalama kâr hadleri, emtianın Türkiye içinde alınıp satılması, imal edilmesi veya ithal olunması hallerine göre ayrı ayrı tespit olunur.

İmal ve ithal edilen emtianın perakende satışında, imalâtçı veya ithalâtçı kârları da ayrıca nazara alınır.

Perakende satışlara ilişkin gayrisâfi kazançların esas alınacağı :

Madde 35 _ Satışları kısmen veya tamamen perakende olan ticaret erbabı ile imalâtçılarda, maliyet bedeline uygulanacak gayrisâfi kazanç nispetlerinin belli edilmesinde, toptan satışlardaki kâr hadlerine bakılmaksızın münhasıran perakende olarak satılan emtianın mutad hale gelmiş gayrisâfi kazanç nispeti nazara alınır.

İş nevilerinde ortalama kâr haddi :

Madde 36 _ Otel, pansiyon, bar, gazino, lokanta, kahvehane, kırbahçesi, plâj ve emsali eğlence ve istirahat yerleri işletenlerde ve her nevi taşıma işleriyle uğraşanlarda ortalama kâr hadleri nispetlerinin ilgili mükelleflerin işletme giderlerine uygulanması suretiyle mükellefin gayrisâfi kazanç miktarı bulunur.

Eğlence ve istirahat yerleri işletenlerde işletme giderleri :

Madde 37 _ Otel, pansiyon, bar, gazino, lokanta, kahvehane, kırbahçesi, plâj ve emsali eğlence ve istirahat yerlerinde işletme giderleri, eğlence ve istirahat yerlerinin eğlence ve istirahat maksatları için açık bulunduğu müddetçe yapılmış ve hasılâtın elde edilmesine matuf bulunan giderler olup, aşağıda gösterilmiştir.

a) Müşterilerce istihlâk edilmek üzere satın alınan her türlü yiyecek ve içecek maddelerinin maliyet bedelleri;

b) Temizlik, aydınlatma, ısıtma, pişirme, soğutma ve benzeri işler için işletmede sarfedilen odun, kömür, havagazı, elektrik, su gibi muhtelif maddelerin bedelleri;

c) Hizmet erbabına verilen ücretler; (Müdür, müdür muavini, sekreter, mütercim, muhasebeci ve muhasebe servisinde çalışan memurlara verilen ücretler hariç);

d) Ücretli durumuna girmeksizin, mukaveleli veya mukavelesiz olarak çalıştırılan sanatkârlara ve diğer şahıslara verilen paralar; (müşavir ve avukatlara verilenler hariç);

e) İşverene terettüp eden işçi sigorta primi hisseleri;

f) İşyeri kirası;

g) Ayrılan amortismanlar;

h) Bina, buhran, müdafaa ve arazi vergileri;

i) Amortismana tabi tutulmayarak işletmede doğrudan doğruya gider yazılan malzeme ve maddelerin bedelleri;

j) PTT masraflarından otel ve emsali işyerinde ücret mukabilinde müşterilerinin istifadesine sunulanların maliyetleri.

Kırtasiye, matbua, PTT (Yukarıda (j) bendinde gösterilenler hariç), sigorta, tamir, bakım, büro ve büro demirbaş amortismanları, ilân, reklâm masrafları, her nevi vergi, resim, harç (Bina, buhran, müdafaa, arazi vergileri hariç) müdür, müdür muavini, sekreter, mütercim, muhasebeci, muhasebe servisinde çalışan memurların ücretleri, müşavir ve avukatlara verilen paralar gibi, hasılâtın elde edilmesiyle doğrudan doğruya ilgili bulunmıyan, genel giderlerle idare giderleri gayrisâfi kâr haddinin tâyininde nazara alınmaz.

Taşıma işleri :

Madde 38 _ Her nevi taşıma işleriyle uğraşanlar, her türlü taşıma vasıtası işletenlerdir.

Kara taşıma işlerinde işletme giderleri :

Madde 39 _ Kara taşıma işlerinde işletme giderleri aşağıda gösterilmiştir.

a) Nakil vasıtalarının yakıt, yağ giderleri;

b) Nakil vasıtalarının tamir giderleri;

c) Nakil vasıtalarının bakım giderleri;

d) Nakil vasıtalarının amortismanları;

e) Şöför, şöför muavini, hostes ve bilet satış işlerinde çalışanların ücretleri ve bunlara verilen gider karşılıkları;

f) Motorlu kara taşıt vasıtaları vergisi;

g) Trafik sigortası ve nakil vasıtalarına ait diğer sigorta primleri;

h) Yük ve yolcu temini için ödenen komisyonlar;

i) Yazıhane, servis istasyonu, garaj, terminal gibi binalara ait kira, amortisman, sigorta ve saire gibi masraflar.

Kırtasiye, matbua, posta, ilân, reklâm giderleri, idarehanelere ait kira, amortisman, sigorta, tenvir, teshin, temizlik, bakım, tamir, vergi resim, harçlar, şöför, şöför muavini, hostes, bilet satış memurları dışında kalan hizmet erbabına verilen paralar, avukat müşavir ücretleri işletme giderlerinden madut olmadığından bunlar gayrisâfi kâr nispetinin tâyininde nazara alınmaz.

Deniz taşıma işlerinde işletme giderleri :

Madde 40 _ Deniz taşıma işlerinde işletme giderleri aşağıda gösterilmiştir.

a) Gemilerin akaryakıt, kömür ve su giderleri;

b) Gemilerin tamir, bakım ve malzeme giderleri;

c) Gemilerin amortismanları,

d) Yükleme, boşaltma istif ve aktarma giderleri,

e) Tekne, makina ve kulüp sigortaları ile navlun sigortaları,

f) Deniz adamlarına ait maaş ve ücretler,

g) Komanya ve elbise giderleri,

h) Navlun ve acenta komisyon ve masrafları,

i) Sürvey Loyd ve avorya masrafları, dispeçler,

ı) Liman, klavuz, romorkör masrafları,

k) Gümrük, liman, fener ve rıhtım resim ve harçları,

l) Gemiyle ilgili telefon, telsiz ve kırtasiye giderleri,

m) Gemiyle ilgili sair giderler,

Yukarıda sayılanlar dışında kalan hizmetliler ücretleri, avukat, müşavir ücretleri gibi giderler işletme giderlerinden olmadığı için gayrisâfi ortalama kâr hadlerinin tâyininde nazara alınmaz.

Hava taşıma işlerinde işletme giderleri :

Madde 41 _ Hava taşıma işlerinde işletme giderleri aşağıda gösterilmiştir.

Uçak için yakıt, yağ, tamir ve bakım giderleri, uçak amortismanları, pilot, telsizci, hostes ücretleri uçuş zam veya tazminatları ve gider karşılıkları, uçak sigorta ücreti, yolcu ve eşya sigortaları, yük ve yolcu temini için ödenen komisyonlar, uçak terminali, hangarı, yazıhane gibi binalara ait kira, amortisman ve sair giderler.

Yukarıda sayılanlar dışında kalan hizmetliler ücretleri, avukat müşavir ücretleri gibi giderlere işletme giderlerinden olmadığı için gayrisâfi ortalama kâr hadlerinin tâyininde nazara alınmaz.

Madde 42 _ 12/12/1963 günlü ve 11579 sayılı Resmî Gazete ile yayınlanan ve aynı adı taşıyan Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Madde 43 _ Bu Yönetmelik Resmî Gazete’de yayınlandığı günde yürürlüğe girer.

KARAR ÖRNEĞİ

(Merkez ilçeye özel)

Ek :2 çizelge

1 Tutanak

Karar numarası : Karar tarihi :

……………………………..İli Özel Komisyon Kararıdır

Komisyon Başkanı Üye Üye Üye Üye

Memuriyet unvanı

Adı soyadı Adı soyadı Adı soyadı Adı soyadı Adı soyadı

Maliye Bakanlığınca düzenlenip komisyonumuza tevdi olunan ortalama kâr hadleri çizelgesinde gösterilen emtia ve iş nevilerine ilişkin olarak ………….. İlinin merkez ilçesinin tacirleri için 1964,
esnaf ve sanatkârları

1965 ve 1966 takvim yıllarında uygulanmak üzere ortalama kâr hadlerinin belli edilmesi amacıyla (Kuruluşun adı yazılacak) seçilmiş bulunan dört üyenin katılmasiyle toplanan komisyonumuzda ortalama kâr hadleri yönetmeliği esaslarına uygun olarak yapılan inceleme ve görüşmeler sonucunda bağlı tutanakta belirtildiği veçhile ortalama kâr hadleri belli edilmiştir.

Başkan Üye Üye Üye Üye
imza imza imza imza imza

KARAR ÖRNEĞİ

(Bağlı ilçelere özel)

Ek :2 çizelge

1 Tutanak

Karar numarası : Karar tarihi : Bağlı ilçenin adı :

……………………… İli Özel Komisyon Kararıdır

Merkez ilçeden
Bağlı ilçeden
Komisyon Başkanı Üye Üye Üye Üye

Memuriyet unvanı

Adı soyadı Adı soyadı Adı soyadı Adı soyadı Adı soyadı

Maliye Bakanlığınca düzenlenip komisyonumuza tevdi olunan ortalama kâr hadleri çizelgesinde gösterilen emtia ve iş nevilerine ilişkin olarak …………….. İlinin merkez ilçesinin tacirleri için 1964,
esnaf ve sanatkarları

1965 ve 1966 takvim yıllarında uygulanmak üzere ortalama kâr hadlerinin belli edilmesi amacıyla il merkezindeki (Kuruluşun adı yazılacak) seçilmiş iki üye ile yukarıda adı geçen …………………… ilçesindeki (Kuruluşun adı yazılacak) ve seçilmiş bulunan iki üyenin katılmasiyle toplanan komisyonumuzca ortalama kâr hadleri yönetmeliği esaslarına uygun olarak yapılan inceleme ve görüşmeler sonucunda bağlı tutanakta belirtildiği veçhile ortalama kâr hadleri belli edilmiştir.

Başkan
Merkez ilçeden
Bağlı ilçeden
imza
imza
imza
imza
İmza
Üye
Üye
Üye
Üye
TUTANAK ÖRNEĞİ

……………………İli Özel Komisyonu

1. Komisyon Başkanı Üye Üye Üye Üye

Memuriyet unvanı

Adı soyadı Adı soyadı Adı soyadı Adı soyadı Adı soyadı

2. Üyeleri seçen kuruluş : İkisi merkez ilçeden ve ikisi bağlı ilçeden ise merkez ve bağlı ilçelerdeki bu kuruluşlar ayrı ayrı belli edilecektir.

3. Toplantı yeri : ……………………………
günü :

4. Toplantının amacı :Başkan üyelere bu günkü toplantıda

…………….. ilçesinin tacirlerine ilişkin ortalama kâr had
esnaf ve sanatkârlarına

lerinin, ortalama kâr hadleri yönetmeliği esaslarına göre belli edilmesi amaciyle görüşmeler yapılacağını ifade ederek toplantıyı açtı ve mevcut dökümanları gösterdi.

5. Komisyonumuz 1964, 1965 ve 1966 yıllarında uygulanmak üzere ortalama kâr hadleri çizelgesinde : nci grupundaki . . . . . . numaralarına ilişkin ortalama kâr hadlerini oybirliği ile ve ………… nci grupundaki …………… sıra numaralarına ilişkin ortalama kâr hadlerini çoğunlukla kabul etmiştir.

6. Bundan sonraki toplantının aynı yerde aynı üyelerle ……/……/…… gününde saat ……. de yapılması kararlaştırılmış ve bu günkü çalışmaya son verilmiştir.

Başkan Üye Üye Üye Üye Üye
imza imza karşıyım imza imza imza

Çoğunluğa karşı olmanın nedeni :a) Söz konusu çizelgenin ………… nci grupundaki numarasında gösterilen ortalama kâr haddi ……………. ………… den ötürü % ……… oranında olmalıdır.

b) Çizelgenin …………… nci grupundaki sıra numarasında gösterilen ortalama kâr haddi ………….. den ötürü % . . . . . . oranında olmalıdır.

c) Bu günkü toplantıda belli edilen diğer ortalama kâr hadleri nispetlerine karşı değilim.

İKİNCİ TOPLANTI TUTANAĞI
1. Komisyon Başkanı Üye Üye Üye

Memuriyet unvanı

Adı soyadı Adı soyadı Adı soyadı Adı soyadı Adı soyadı
2. Toplantı yeri : ……………………………
günü :

3. Toplantının amacı : ……/……/…… gününde yapılan toplantıda ikmal edilememiş olan ortalama kâr hadlerinin belli edilmesi amaciyle komisyonumuz evvelki toplantıya katılan aynı üyelerle çalışmaya başlamıştır.

Bu günkü görüşmelerde ortalama kâr hadleri çizelgesinde …….. nci grupundaki ……………… sıra numaralarına ilişkin ortalama kâr hadleri oybirliği ile kabul edilmiştir.

Sonuç : Başkan, yukarıda adları geçen seçilmiş dört üyenin katılmasiyle yapılan iki toplantıda işlerin tamamlandığını, bundan ötürü seçilmiş üyelerin toplantılara gelmelerine mahal olmadığını bildirdi ve celseyi kapadı.

Başkan
Üye
Üye
Üye
Üye
imza
imza
imza
imza
imza

(*) Güncelliği kalmamıştır.

Bir Cevap Yazın