44 SERİ NO’LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ(*)

44 SERİ NO’LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ(*)

Resmi Gazete Sayısı
Resmi Gazete Tarihi 24/11/1961
Kapsam
Ziraî mahsûllerin maliyet bedellerinin tayininde riayet olunacak esaslar, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 276 ncı maddesine istinaden aşağıdaki şekilde tesbit edilmiştir.1. Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 54 üncü maddesi gereğince, götürü gider usulünde safi ziraî kazanç, mükellefin beyan edeceği hasılattan götürü olarak tesbit edilen gider tutarı ile bir kısım gerçek giderlerin indirilmesi suretiyle hesaplanacağından, bu esasa tevfikan ziraî kazancın tesbitinde hesap dönemi sonunda ve başında mevcut mahsuller nazara alınmıyacak ve binnetice bunların değerlendirilmesi gibi bir durum bahis konusu olmayacaktır.

Diğer taraftan gerçek ziraî kazancın işletme hesabı esasında tesbitine dair Gelir Vergisi Kanununun 55 inci maddesinde, bu esasa göre sâfi ziraî kazancın bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile yapılan giderler arasındaki müsbet farktan ibaret bulunduğu ve 56 ncı maddesinde ise, müteakip seneye devreden mahsullerin hasılat meyanına ithal edilmiyerek bunların nevi ve miktar itibariyle beyannamede gösterilmesi ile iktifa olunacağı, açıklanmıştır.

Bu hükümler muvacehesinde, işletme hesabı esasında ziraî kazancın tesbitinde -Gelir Vergisi Kanununun 39 uncu maddesi ile işletme hesabı esasına tevfikan ticarî kazancın tesbitine mütedair esasın aksine olarak- hesap dönemi sonundaki emtia mevcudu değerinin hasılata ve dönem başındaki emtia mevcudu değerinin ise giderlere ilâvesi bahis konusu olmadığından ve sadece sene sonunda mevcut mahsulün nev’i ve miktarının beyannamede gösterilmesi ile iktifa edileceğinden, gerçek ziraî kazançlarını işletme hesabı esasına göre tesbit eden çiftçilerin hesap dönemi sonunda veya başında mevcut mahsullerini değerlendirmelerine lüzum ve mahâl bulunmamaktadır.

Bu duruma göre, gelir vergisine tabi ziraî kazançları götürü gider ve işletme hesabı esaslarına göre tesbit edilen mükellefler hakkında Vergi Usul Kanununun 276 ncı maddesinin tatbik yeri bulunmamaktadır.

2. Gelir Vergisine tabi çiftçilerden sadece ziraî kazançlarını bilânço esasına göre tesbit edenler sene sonu ve sene başı mevcutlarını değerlendirmek durumundadırlar.

Gelir Vergisi Kanununun 59 uncu maddesinin şumulüne giren zirai kazançlarını bilânço esasına göre tesbit edecek çiftçilerin Vergi Usul Kanununun 276 ncı maddesine tevfikan yapacakları değerlemelerde maliyet bedeli aşağıdaki esaslara uyulmak suretiyle tesbit edilecektir :

a) Maliyet bedeline girecek unsurlar, değerleme konusu olan mahsûlün hususiyetine göre Vergi Usul Kanununun 275 inci maddesinde yazılı unsurlara mütenazır olarak tesbit edilecektir.

b) Ziraî mahsullerin değerlendirilmesinde Vergi Usul Kanununun (imal edilen emtianın değerlendirilmesine mahsus) 275 inci maddesinin son fıkrası hükmü tatbik edilmiyecektir.

c) Sadece bir çeşit mahsul istihsal eden işletmelerde maliyet bedeli, geçen seneden devreden ve ilgili senede istihsal edilen mahsul için yapılan bilumum masraflar ile geçen seneden devreden mahsul değeri toplamının bir mahsul birimine isabet eden miktarını bulmak suretiyle tesbit edilecektir. (Genel İdare giderlerinin mahsulün maliyetine katılması ihtiyaridir.)

Misâl :

_ Geçen seneden devreden buğdayın miktarı 12.000 kg. ve değeri 6.000,_ lira

_ Sene içinde yapılan bilûmum masraflar tutarı 14.000 lira

_ Sene içinde istihsal edilen buğdayın miktarı 36.000 kg. olduğuna göre 1 kg. buğdayın maliyeti :

14.000 + 6.000 = 20.000 lira (sene içinde yapılan bilûmum masraflar ile geçen seneden devreden mahsûlün değerinin toplamı)

12.000 + 36.000 = 48.000 kg. (değerlemeye esas alınacak birimlerin toplamı)

Bir mahsûl biriminin maliyeti : (1 kg. buğday)

20.000
= 0.41 liradır.
48.000

 

d) Birden fazla mahsûl istihsal eden işletmelerde maliyet bedeli,aa) Geçen seneden devreden ve ilgili senede istihsal edilen her bir mahsûl cinsi için yapılan özel giderler ile şayet mevcutsa ilgili mahsûlün geçen seneden devreden miktarının değeri toplamının her bir mahsûl cinsi birimine isabet eden miktarını hesaplamak,

bb) Geçen seneden devreden ve ilgili senede istihsal edilen bütün mahsûl cinsleri için yapılan genel istihsal ve genel idare giderleri toplamını bütün mahsûl nev’ileri arasında tevzi ettikten sonra herbir mahsûl cinsine isabet eden genel idare ve genel istihsal giderleri payını yukardaki (aa) bendine göre her bir mahsûl cinsi için hesaplanan miktara ilâve etmek suretiyle,

Tesbit edilecektir. (Genel idare giderlerinin mahsûlün maliyetine katılması ihtiyaridir) .

Genel idare ve genel istihsal giderleri toplamından her bir mahsûl cinsine isabet eden miktarlar, her bir mahsûl cinsinin ilgili sene içinde satılan ve sene sonunda mevcut miktarlarının vasatî satış fiatı (mahsûl cinsinden ilgili senede satış olmamış ise hükümetçe tesbit edilen satış fiatı; bu da mevcut değilse ilgili ziraî kazanç il komisyonunca tesbit edilen vasatî satış fiatı) üzerinden değerlendirilmesi ve bu suretle bulunan bütün mahsûllerinin umumî satış değeri içinde her bir mahsül nev’inin satış değerinin işgal ettiği yere göre tâyin edilecek emsaller esas alınmak suretiyle tesbit edilecektir.

Misâl :

_ Geçen seneden devreden buğdayın miktarı 15.000 kg. ve değeri 7.500 lira

_ Geçen seneden devreden arpanın miktarı 10.000 kg. ve değeri 2.000 lira.

_ Sene içinde yapılan özel giderler : buğday için 2.500 lira arpa için 1.000 lira.

_ Sene içinde yapılan genel istihsal giderleri 8.500 lira, genel idare giderleri 3.500 lira. (Toplamı 12.000 lira)

_ Sene içinde istihsal edilen buğdayın miktarı 35.000 kg.

_ Sene içinde istihsal edilen arpanın miktarı 20.000 kg. olduğuna göre 1 kg buğday ve arpanın maliyeti :

_ Vasati satış fiatı : Buğday 50 kuruş arpa 30 kuruş

_ Sene sonunda mevcut buğday miktarı 12.000 kg.

_ Sene sonunda mevcut arpa miktarı 8.000 kg.

_ Sene içinde satılan buğday miktarı 38.000 kg.

_ Sene içinde satılan arpa miktarı 22.000 kg.

aa) Paragrafına göre yapılacak işlem :

Buğday:

7.500 + 2.500 = 10.000 lira (sene içinde yapılan özel giderler ile geçen seneden devreden mahsûlün değerinin toplamı)

15.000 + 35.000 = 50.000 kg. (değerlemeye esas alınacak birimlerin toplamı)

Bir mahsul birimine (1 kg. buğday) isabet eden miktar :

10.000
= 0,20 liradır.
50.000

 

Arpa :2.000 + 1.000 = 3.000 lira (sene içinde yapılan özel giderler ile geçen seneden devreden mahsûlün değerinin toplamı)

10.000 + 20.000 = 30.000 kg. (değerlemeye esas alınacak birimlerin toplamı)

Bir mahsûl birimine (1 kg. arpa) isabet eden miktar :

3.000
= 0.10 lira
30.000

 

bb) Parağrafına göre yapılacak işlem :(12.000 + 38.000) X 0,50 = 25.000 lira (sene içinde satılan ve sene sonunda mevcut buğdayın vasatî satış fiatı üzerinden değerlendirilmesi)

(8.000 + 22.000) X 0,30 = 9.000 lira (sene içinde satılan ve sene sonunda mevcut arpanın vasati satış fiatı üzerinden değerlendirilmesi)

25.000 + 9.000 = 34.000 lira (bütün mahsul cinslerinin vasati satış fiatı üzerinden umumî satış değeri)

Genel idare ve genel istihsal giderleri dağıtım emsali :

100 x 25.000
Buğday için :
= %73
34.000

 

100 x 9.000
Arpa için :
= %27
34.000

 

Bu emsallere göre 12.000 lira tutarındaki genel idare ve istihsal giderlerinden her mahsûl nev’ine isabet eden miktarlar :

73 x 12.000
Buğday için :
= 8.760 lira
100

 

27 x 12.000
Arpa için :
= 3.240 lira
100

 

Bir mahsûl birimine isabet eden genel idare ve genel istihsal giderleri miktarları.1 kg. Buğday için : 15.000 + 35.000 = 50.000 kg. (değerlemeye esas alınacak birimlerin toplamı)

8.760
= 0.17 lira
50.000

 

1 kg. Arpa için : 10.000 + 20.000 = 30.000 kg (değerlemeye esas alınacak birimlerin toplamı) 

3.240
= 0.10 lira
30.000

 

(aa ve bb) parağraflarına göre yapılan işlemlerin birleştirilmesi :1 kg. buğdayın maliyeti : 0,20 + 0,17 = 0,37 lira

1 kg. arpanın maliyeti : 0,10 + 0,10 = 0,20 lira

Bilgi edinilmesi ve gereğinin ifası rica olunur.
(*) Güncelliği kalmamıştır.

Bir Cevap Yazın